İnsana Tapan Dinler: Liberal, Sosyalist ve Evrimsel Hümanizm

Hümanizm Nedir?

Sözlük anlamı “insancılık” olan hümanizm , Orta Çağ Avrupa’sında Katolik Kilisesinin baskı ve eylemleriyle geri plana atılıp ezilen insanların fikir düşüncelerini geliştirmesi sonucu ortaya çıkmış bir kavramdır.

Tanrı-merkezcilik reddedilir ve insan-merkezcilik esas alınır. Bu ideoloji din gibi işlediğinden din dememiz aslında yanlış olmaz. İslam, Hristiyanlık tarzı dinler tanrıya tapan din olarak geçerken Hümanist dinler insanlığa tapan dinler olarak geçer. 

Hümanizmin amacı 

Hümanizm insana saygıyı ön plana çıkarır, insanı değerli görür ve amacı bütün hayatı insan için en iyi yapmaktır. Ne kadar sınıflar arası farkı kabul etmez ve eşitlik ön plandadır demek istesem de bunun olmadığı örnekler de görebiliyoruz.

Hümanizm Çeşitleri

1- Liberal Hümanizm

Günümüzün en önemli hümanist mezhebi insanlığın en temel özelliğinin bireysellik olduğunu, bu yüzden de birey özgürlüğünün kutsal olduğuna inanan liberal hümanizmdir. Bu düşünce biçimi insanlığın kutsal niteliğinin her bir bireyin içinde olduğuna inanır ve her bir insanın çok özel olduğunu düşünür.

İçimizdeki bu şeye de iç ses deriz. Bu yüzden zor bir durumla karşılaştığımızda iç sesimizi dinlemeliyiz yani insanlığın sesini. Liberal hümanizmin temel ilkeleri dışarıdan gelen zararlara karşı içimizdeki bu sesi korumaktır, bu ilkelerin tümüne de “insan hakları” diyoruz. Liberal hümanizm insanları kutsallaştırsa da tanrıyı yok saymaz.

2- Sosyalist Hümanizm

Sosyalistler insanlığın bireyselden ziyade kolektif olduğunu düşünürler, her bir bireyin kendi iç sesinin değil insanlığın tamamının kutsallığına inanırlar. Liberaller bireysel özgürlüğü hedeflerken sosyalistler tüm insanlar arasındaki eşitliği hedeflerler. Eşitlik en kutsal değer onlar için.

3- Evrimsel Hümanizm

Evrimsel Hümanizm, insanı doğanın bir parçası olarak ele alan ve Evrim Teorisi ile uyumlu bir dünya görüşüdür. Bu yaklaşım, insanın ayrıcalıklı ve değişmez bir varlık değil, uzun bir evrimsel sürecin ürünü olduğunu vurgular.

Evrimsel hümanizme göre insanın değerleri ve ahlak anlayışı doğaüstü kaynaklardan değil; akıl, bilim ve insan deneyiminden ortaya çıkar. Bu nedenle bilimsel bilgi, insanın kendisini ve dünyayı anlamasında temel bir rehber olarak kabul edilir.

Bu yaklaşım, tüm insanların biyolojik olarak büyük ölçüde benzer olduğunu ve aralarındaki farkların, onları “üstün” ya da “aşağı” olarak sınıflandırmayı haklı çıkaramayacağını savunur. Bu yönüyle, ırkçılık ve ayrımcılığı reddeder.

Umarım bu yazı size faydalı olmuştur, sitemizi takipte kalmayı unutmayın 🙂

Reform ve Otuz Yıl Savaşları

Bir Zamanların En Büyük Hapishanesi: Avustralya

İnsanların farklı türleri var mıydı? Kardeşlerimiz kim? Biz kimiz?

Kaynak

Hayvanlardan Tanrılara – Sapiens / Yuval Noah Harari

Bu bilgileri kaybetmemek için CTRL + D tuşuna veya URL kısmında yer alan yıldız işaretine tıklayarak sayfaya yer işareti ekleyebilirsiniz.